Cãi chày cãi cối? Vì sao lại có chày và cối?

Cãi chày cãi cối? Vì sao lại có chày và cối?

Khi nói về việc cãi cố mà không đưa ra được những lý lẽ thuyết phục, ta thường dùng câu “cãi chày cãi cối”. Nhưng tại sao lại có chày, cối ở đây? Chẳng lẽ điều này nhằm ám chỉ khi cãi không được, người ta sẽ lao vào xung sát bằng chày và cối?

Thực tế không phải như vậy. Trong tiếng Việt có một lối chơi chữ thú vị: sử dụng từ đồng âm khác nghĩa để tạo nên những cụm từ nhiều màu sắc, chẳng hạn như “tiếng Anh tiếng em”, “thanh tra thanh mẹ”, “văn nghệ văn gừng”… Tương tự như vậy, người ta đã lồng ghép hai chữ “chày” khác nhau để tạo nên câu “cãi chày cãi cối”.

Chữ “chày” gốc trong “cãi chày” vốn là biến âm của “chầy”, tức “chậm, muộn, lâu” (Việt Nam tự điển, Hội Khai Trí Tiến Đức). Học giả Lê Văn Đức đã giảng về từ này rất chi tiết như sau: “Chầy (trạng từ): Muộn, chậm. Đời xưa trả báo còn chầy, đời nay trả báo một giây nhãn tiền (ca dao). Nghĩa rộng: Dài, kéo dài. Gió mùa thu mẹ ru con ngủ. Năm canh chầy thức đủ vừa năm (ca dao)”. Chữ “chầy” này còn xuất hiện trong nhiều thành ngữ, tục ngữ khác như “chẳng kíp thì chầy” (không kịp thì trễ), “đau chóng, đã chầy” (mắc bệnh thì nhanh, khỏi bệnh thì lâu)…

Như thế, “cãi chầy” là cãi dai, cãi lâu. Theo thời gian, người ta biến âm “chầy” thành “chày” và đánh đồng với cái chày giã gạo tạo nên câu “cãi chày cãi cối”. Do chữ “chầy” ngày một ít dùng nên nguồn gốc sâu xa của “cãi chày cãi cối” bị ẩn đi, khiến câu này trở nên thú vị hơn hẳn những câu có cùng cách chơi chữ như “tiếng Anh tiếng em”, “thanh tra thanh mẹ”…

Đọc thêm  Tầm quan trọng của tiếng Anh khi bạn đi làm ở TPHCM

Gia sư Tiến Đạt

Gia sư Tiến Đạt nhận dạy kèm tại nhà cho học sinh cấp 1,2,3 có nhu cầu tìm giáo viên hỗ trợ dạy kèm. Giáo viên lớn tuổi tận tâm. Sinh viên năm 3,4 đã đi dạy vững. Được học thử

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Call Now Button